Projekt PHOENIX – Bezzałogowy Samolot Stratosferyczny jest przedsięwzięciem badawczo-rozwojowym planowanym do realizacji w okresie od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2013 roku, samodzielnie przez Instytut Lotnictwa, jednostkę naukową mającą ugruntowaną, prestiżową pozycję zarówno w Polsce, jak i w Unii Europejskiej w prowadzeniu badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk technicznych dotyczących lotnictwa.
Przedmiotem prac projektu badawczo – rozwojowego Phoenix jest bezzałogowy samolot stratosferyczny stanowiący platformę przeznaczoną do szeroko pojmowanego monitoringu. Wykorzystana zostanie nowa koncepcja prowadzenia obserwacji oparta o bezzałogowy samolot stratosferyczny zasilany energią elektryczną otrzymaną z ogniw słonecznych i akumulatorów. Rozwiązanie to jest tańsze i efektywniejsze niż stosowane obecnie na rynku świadczenia usług monitoringu samoloty i satelity, charakteryzując się przy tym szeregiem właściwości nie spotykanych w dotychczasowych rozwiązaniach tego problemu.
Przez monitoring rozumiane jest prowadzenie ciągłej obserwacji terenów, zarówno w dzień jak i w nocy, wykorzystywane przy śledzeniu przebiegu klęsk i ocenianie powstałych przez nie szkód, wsparcie akcji ratowniczych, prowadzenie rozpoznania w ramach systemu dowodzenia, wykrywanie i śledzenie ruchu w rejonie przygranicznym, nadzór nad wybranymi obiektami przemysłowymi, prowadzanie pomiarów wpływu zanieczyszczeń na górne warstwy atmosfery a także mapowanie terenów wykorzystywane w kartografii przy sporządzaniu map.
Zgodnie z przyjętymi założeniami samolot będzie w stanie wykonywać nieprzerwany lot do 6 miesięcy na wysokościach od 15 [km] do 20 [km], zabierając na swój pokład ładunek w postaci kamer lub innej aparatury o łącznej masie do 12 [kg], który będzie zużywał do 100 [W] mocy. Napęd samolotu stanowią silniki elektryczne zasilane energią elektryczną powstałą za pośrednictwem ogniw słonecznych oraz akumulatorów. W ciągu dnia ogniwa będą przetwarzały energię docierającą ze Słońca na prąd elektryczny, który zasili silniki, wyposażenie samolotu, jak również wykorzystany zostanie do ładowania akumulatorów.
Zgromadzona w ten sposób energia elektryczna umożliwi kontynuowanie lotu w nocy. Użytkowanie samolotu dzięki temu rozwiązaniu jest przyjazne dla środowiska, nie generuje zanieczyszczeń atmosfery a dzięki dużej długotrwałości lotu ilość zużytych rocznie akumulatorów jest stosunkowo niewielka.
Zapotrzebowanie na prowadzenie obserwacji istnieje w wielu obszarach:
- wykrywanie zagrożeń i koordynacja działań odpowiednich służb w sytuacjach kryzysowych: pożarów, powodzi, ataków terrorystycznych,
- monitorowanie przestrzegania uzgodnień międzypaństwowych: patrolowanie akwenów wodnych wyłączonych z połowów, wycofania wojsk,
- wykrywanie nielegalnego ruchu granicznego,
- dowodzenie w czasie rzeczywistym na polu walki wymagające dostarczania na bieżąco informacji o położeniu wojsk, zarówno przeciwnika jak i własnych,
- wykonywanie mapowania terenu umożliwiające tworzenie aktualnych, dokładnych map,
- monitorowanie górnych warstw atmosfery.
Obecnie stosowane środki obserwacji powierzchni Ziemi takie jak samoloty czy satelity mają szereg ograniczeń:
- ograniczona pojemność zbiorników paliwa samolotów determinująca czas przebywania w powietrzu od kilku do kilkunastu godzin co uniemożliwia ciągłą obserwację,
- wysokie koszt paliwa oraz utrzymania wymaganego stanu technicznego samolotu mocno ograniczają jego użycie,
- satelity są bardzo drogie,
- satelity poruszając się po ustalonych orbitach nie mogą prowadzić ciągłej obserwacji wybranego obszaru,
- rozdzielczość obrazów uzyskana za pośrednictwem satelitów geostacjonarnych z powodu dużej odległości od Ziemi jest niewielka,
- rosnącym problemem stają się trudne do usunięcia kosmiczne śmieci,
- eksploatacja samolotów oraz umieszczenie satelity na orbicie negatywnie wpływają na środowisko.
Istnieje więc możliwość wzbogacenia oferty w dziedzinie monitoringu poprzez wdrożenie nowej koncepcji prowadzenia obserwacji w oparciu o bezzałogowy samolot zasilany energią słoneczną. Istniejące zapotrzebowanie rynku na taki samolot, jak również brak konkurencji w dziedzinie bezzałogowych samolotów zasilanych energią słoneczną stwarza bardzo dużą szanse na powodzenie przedsięwzięcia opartego na produkcji i sprzedaży samolotu. Pomoże to w rozwoju polskiego przemysłu lotniczego, wnosząc nowy produkt, którego potencjał rokuje szanse na sukces.
Źródło: Instytut Lotnictwa
Foto: ilot.edu.pl
